Türkiye'de Bireysel Yatırımcıların İşlem Yapabileceği Piyasalar
Ülkemizde Para ve Sermaye Piyasalarının bazılarında kurumlararası işlemler yapılmakta, bireysel katılım söz konusu
olmamaktadır. Bireysel yatırımcıların tek başlarına ya da aracı kurum aracılığıyla işlem yapabildikleri piyasalar hakkında
genel bilgiler aşağıda yer almaktadır.
Hazine İhaleleri
Türkiye'de yatırımcılar Hazine Müsteşarlığının açtığı Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) ihalelerine doğrudan katılabilirler.
Teklif hazırlama ve teminatlandırma teknik bir konu olduğundan ayrıntılarına girmiyoruz, ilgilenenler Hazine Müsteşarlığından
ya da Merkez Bankasından bilgi alabilirler. Veya aracı kurumlar vasıtasıyla ihaleden alım yapabilirler.
IMKB Tahvil ve Bono Piyasası
IMKB Tahvil ve Bono Piyasası genelde Hazine Müsteşarlığı tarafından çıkarılan DİBS lerin ikinci elden alınıp satıldığı
piyasadır. Aslında her türlü sabit getirili menkul değerin alınıp satılabileceği şekilde tasarlanmıştır, özel sektöre ait sabit
getirili menkul değerler de alınıp satılabilir. Ancak ülkemizin içinde bulunduğu durumda devlet haricinde yurt içi sabit
getirili menkul değer arzına rastlanmadığından şu an için sadece DİBS lerin işlem gördüğü bir pazar durumundadır.
Yatırımcılar bu pazara doğrudan katılamazlar; bu pazarda işlem yapma yetkisi olan aracı kurumlar nezdinde cari hesapları
olmalıdır. Hisse senedi alım satımı için hesap açtırmış olanlar aynı hesabı kullanarak portföy oluşturabilirler.
Genelde Bankalara özgü bir faaliyet alanı olarak bilinen DİBS ler aracı kurumlar aracığıyla da edinilip, elden çıkartılabilir.
IMKB TBP de işlem yapılabilen pazarlar :
	TBP Kesin Alım Satım Pazarı
	TBP bünyesindeki en önemli pazardır. İşlem hacmi yüksektir. Likidite sağlamak amacıyla Piyasa Yapıcısı
sistemi uygulanır. Buna göre, değişik vadelerden seçilmiş bazı menkul kıymetlerde Piyasa Yapıcısı olarak belirlenmiş
bankalar sürekli alım ve satım emri girmek zorundadırlar. Bu da bu menkul kıymetlerde her zaman alıcı ve satıcının
olması anlamına gelir ki likiditenin baş kuralıdır. Bankaların verdiği bu alış ve satış emirleri arasında borsa tarafından
belirlenen bir fiyat aralığı(spread) sınırı vardır. Böylece alış ve satış fiyatların açılmaması sağlanarak likiditenin ikinci
kuralı olan fiyat aralığının dar olması ilkesi yerine getirilmiştir.
	Tahvil ve Bono Piyasasında takas işlemi menkul kıymetin valör tarihine göre gerçekleştirilir.Örneğin 10 Mart
2003 te satılan 10 Mart valörlü menkul kıymet aynı gün içinde teslim edilir, karşılığında parası alınır. İleri valörlü işlemler
yapmak da mümkündür. Gene aynı örnekle 10 Mart 2003 te 25 Mayıs valörlü işlem yapmak mümkündür.Bu özelliğiyle
TBP vadeli işlem yapılabilen bir piyasadır. Ancak en fazla 90 gün ileri valörlü işleme izin verilmiştir.
	Bu pazarda işlem alt sınırı herhangi bir menkul kıymette en az 100.000 YTL nominaldir. DİBS ler
genelde nominal değerin iskonto edilmiş fiyatıyla çıkarılır. İtfada yatırımcıya nominal değer üzerinden ödeme yapılır.
DİBS fiyatlaması menkul kıymetin türüne göre altı değişik formülle hesaplanır. En yaygın olarak çıkarılan tür
kuponsuz iskontolu DİBS fiyatlamasını "hesaplamalar" bölümünde bulabilirsiniz.
	TBP Küçük Emirler Pazarı
	Nominal değeri 1.000 YTL ile 99.000 YTL arasındaki menkul kıymetlerin alım satımı bu pazarda yapılır.
Emir büyüklüğü 1.000 YTL nominal ve katlarıdır. Portföyünde 100.000 YTL nominalden daha az menkul kıymeti
bulunan yatırımcıların rağbet ettikleri bu pazarda işlem miktarı ve hacmi doğal olarak daha düşüktür. Elindeki
menkul kıymetin ufak bir kısmını paraya çevirmek isteyen ya da Kesin Alım Satım Pazarında işlem yapabilmek
için herhangi bir menkul kıymetinin miktarını 100.000 YTL nominale yükseltmek isteyen yatırımcılar için idealdir.
Ancak Kesin Alım Pazarı gibi likiditesi olmadığı için alış ve satış emirleri fiyat aralığı yüksektir.
	TBP de Repo Pazarları da vardır. Ancak bireysel yatırımcıya açık değildir.
IMKB Hisse Senetleri Piyasası
	Yatırımcıların en fazla bildikleri Piyasalar olduklarından çok kısa bilgiler vereceğiz.IMKB Hisse
Senetleri Piyasasında bulunan pazarlar ve işlem saatleri aşağıda gösterilmiştir:
	1) Birinci Ulusal Pazar :
		Birinci seans : 9:30-12:00    İkinci seans : 14:00-16:30
	2) İkinci Ulusal Pazar :
		Birinci seans : 9:30-12:00    İkinci seans : 14:00-16:30
	3) Gözaltı Pazarı
		Tek seans : 14:00-15:00
	5) Birincil Piyasa
		Tek seans : 11:00-12:00
	4) Resmi Müzayedeler
		Tek seans : 11:00-12:00
	İlk üç pazarda yatırımcılar aracı kurumları aracılığıyla alım satım yaparken, Birincil Piyasa ve
Resmi Müzayedelerde sadece alım yapabilirler. Sonuncunun takası T+0 dır. Birincil piyasada satıcı taraf hisse
senedini ihraç eden şirketlerdir. Yatırımcı bu piyasada birinci elden almış olduğu hisse senedini, bu senedin işlem
gördüğü pazarda (ilk üç pazardan biri) satabilir. Birincil Piyasa sürekli işlem yapılan bir pazar değildir. Sadece
ihraççıların talebi uygun görüldüğü zaman kısıtlı süreler için açılır. Satılacağı açıklanan miktar tamamlandığında
bu miktar tamamlanamadığı takdirde önceden açıklanmış kapanış tarihinde kapatılır. Bu pazarla ilgilenen
yatırımcılar IMKB Günlük Bültenini mutlaka izlemelidir, Birincil Piyasa ile ilgili haberler burada yayınlanır.
Resmi Müzayede haberleri de bu bültende çıkar. Burada satışı sözkonusu olan hisse senetleri genellikle
İcra Dairesi tarafından, borç tasfiyesi amacıyla borsaya iletilenlerdir.
	IMKB son yıllarda birinci ve ikinci ulusal pazarlarda diğer borsalarda olan "açılış fiyatı" kavramını
oluşturmak amacıyla "disket emri" bölümünü devreye sokmuştur. İlk seansta 15, ikinci seansta 10 dakika süren
bu bölümde brokerlar klavye ile emir göndermeyip, diskette hazırladıkları emirleri sisteme gönderirler. Bu emirler
bu sürelerin bitimine kadar fiyat ve miktar olarak değiştirilemezler. Yatırımcılar seans başında talimat verirlerken
ilk seansta 9:45 e, ikinci seansta 14:10 a kadar sisteme gönderilen emirlerinde iyileştirme yaptıramayacaklarını
bilmelidirler.
İzmir Vadeli İşlem Piyasası
	İzmir'de 2005 yılında açılan Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası (VOB) değişik ürün ve vade seçenekleri
sunmaktadır. Yatırımcı geleceğe yönelik sözleşmeler alıp satabilmektedir. Şu anda işleme açık ürünler şunlardır:
1) Döviz üzerine ürünler : Dolar ve Avroya dayalı alım satım sözleşmeleri
2) Endeks Sözleşmeleri: IMKB 30 endeksine dayalı sözleşmeler
3) Faiz Sözleşmeleri: Devlet İç Borçlanma Senetlerine dayalı sözleşmeler
4)Emtia Sözleşmeleri: Pamuk ve Buğday üzerine sözleşmeler.
	Daha önce İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında açılan dövize dayalı işlemler pazarı başarılı olmadığı
için, bazı dersler çıkarılarak yola çıkılmış, sözleşme büyüklükleri ve alınan teminatlar çok fazla büyük tutulmamıştır.
Örneğin 1000 Dolar ya da 1000 Avroluk sözleşmeler mümkündür.